Amycretin (zenagamtide)

Herkomst en structuur

Novo Nordisk ontwierp amycretin om met één molecuul het werk van twee hormonen te doen. Het ene is GLP-1, het darmhormoon dat semaglutide nabootst; het andere is amyline, het hormoon dat de alvleesklier na een maaltijd samen met insuline afgeeft en dat cagrilintide nabootst. In CagriSema geeft het bedrijf die twee werkingen als twee losse peptiden. In amycretin zitten ze in één keten.

Die keten telt 68 aminozuren. De eerste 31 vormen een aangepast menselijk GLP-1, met het niet-natuurlijke aminozuur 2-aminoisoboterzuur vlak bij het begin, zodat het enzym DPP-4 het niet kan afbreken. Een korte linker van vier glycines verbindt dit deel met een kunstmatige keten van 33 aminozuren die op amylinereceptoren werkt. Een lysine aan het eind van het GLP-1-deel draagt een C18-vetzuurzijketen zoals die van semaglutide; die bindt in het bloed aan albumine en maakt het molecuul langwerkend. Het gemiddelde molecuulgewicht is 7.847 dalton.

De eerste studie bij mensen, met een tabletvorm, begon in mei 2022 in een kliniek in San Antonio, Texas; de injecteerbare vorm volgde in september 2023. Tijdens de ontwikkeling droeg het middel de code NNC0487-0111. In juli 2025 stelde de Wereldgezondheidsorganisatie zenagamtide voor als internationale generieke naam (INN), en in 2026 werd het een aanbevolen INN; sinds begin 2026 gebruikt Novo Nordisk die naam, met amycretin als vroegere naam.

Hoe het werkt

Via het GLP-1-deel activeert amycretin de GLP-1-receptor: het verhoogt de insulineafgifte als de bloedglucose hoog is, verlaagt glucagon, vertraagt de maaglediging en remt de eetlust. Via het amylinedeel werkt het op amylinereceptoren, die bestaan uit de calcitoninereceptor gekoppeld aan een hulpeiwit (RAMP1, 2 of 3). Amyline vertraagt de maaglediging, remt de glucagonafgifte na een maaltijd en geeft in de hersenstam een signaal van verzadiging.

In celtests van Novo Nordisk activeerde amycretin de menselijke GLP-1-receptor ongeveer even krachtig als semaglutide, en daarnaast alle drie de amylinereceptoren en de calcitoninereceptor zelf, met verwaarloosbare activiteit op verwante receptoren voor CGRP en adrenomedulline. De studiepublicaties uit 2026 noemen het daarom een agonist van GLP-1-, amyline- en calcitoninereceptoren.

De overige gegevens over het werkingsmechanisme komen uit dieronderzoek. Bij ratten met obesitas verminderde drie weken amycretin de voedselinname met 47% en het lichaamsgewicht met 10,8%, terwijl onbehandelde ratten 7,5% aankwamen; volgens de onderzoekers bleef het energieverbruik op peil in plaats van te dalen, zoals bij afvallen gewoonlijk gebeurt. Het verbeterde ook de insulinegevoeligheid bij ratten en verminderde leververvetting bij muizen met dieetgeïnduceerde leverziekte, en bij muizen bereikte het eetlustgebieden in de hersenstam en de hypothalamus. Of dit ook bij mensen opgaat, wordt nog onderzocht; zo meet een studie in Denemarken en aan de Universiteit Maastricht het energieverbruik na afvallen met amycretin, tegenover een caloriearm dieet en placebo.

Is amycretin goedgekeurd?

Nee. Nergens is een geneesmiddel met amycretin goedgekeurd: niet in de EU, niet in de VS en ook niet daarbuiten. De EMA-lijst van nieuwe geneesmiddelen in beoordeling van oktober 2026 bevat geen aanvraag voor amycretin, en Novo Nordisk heeft geen indiening bij de FDA aangekondigd of gezegd wanneer die te verwachten is. In Nederland is het geen geregistreerd geneesmiddel, dus het mag niet voor gebruik bij mensen worden verkocht of verstrekt. Wat online als amycretin of zenagamtide wordt verkocht, is niet het onderzoeksgeneesmiddel van Novo Nordisk.

In de sport verbiedt WADA-klasse S0 te allen tijde elke stof die niet onder een andere klasse van de lijst valt en nergens een actuele goedkeuring heeft voor therapeutisch gebruik bij de mens, uitdrukkelijk ook middelen die nog in klinische ontwikkeling zijn. Amycretin wordt niet bij naam genoemd, maar valt onder deze klasse zolang het nergens is goedgekeurd. De goedgekeurde GLP-1-middelen semaglutide en tirzepatide zijn toegestaan, maar dat geldt niet voor een niet-goedgekeurd middel. In Nederland past de Dopingautoriteit dezelfde lijst toe.

Nederlanders doen mee aan een aantal van de studies. AMAZE 12 heeft vijf Nederlandse onderzoekscentra, in Almere, Amersfoort, Arnhem, Born en 's-Hertogenbosch; de hartfalenstudie HF-POLARIS noemt twintig Nederlandse ziekenhuizen en de cardiovasculaire studie AMBIENCE zestien; en de Universiteit Maastricht voert een fase 1-studie naar het energieverbruik uit.

Het fase 3-programma begon in februari 2026. Eind oktober 2026 stonden er 15 fase 3-studies geregistreerd op ClinicalTrials.gov, samen goed voor ruim 20.000 geplande deelnemers; volgens ClinicalTrials.gov ronden de eerste daarvan medio 2028 hun hoofdfase af. De belangrijkste studies:

• Gewichtsbeheersing, injectie (AMAZE): AMAZE 1 vergelijkt vier wekelijkse doses met placebo bij 1.150 volwassenen met obesitas gedurende 84 weken, en AMAZE 2 doet hetzelfde bij 630 volwassenen met overgewicht of obesitas en diabetes type 2. Andere studies gaan over slaapapneu (AMAZE 3 en 4), knieartrose (AMAZE 5 en 6), het vasthouden van gewichtsverlies na een aanloopfase (AMAZE 12, 606 deelnemers), mensen in Japan en elders in Azië (AMAZE 10 en 13) en twee directe vergelijkingen met semaglutide (AMAZE 7 en 8).
• Gewichtsbeheersing, tablet: AMAZE 9 begon op 31 augustus 2026 en test vijf dagelijkse doses tegenover placebo bij 950 volwassenen in de VS, 76 weken lang.
• Diabetes type 2: AMBITION 7 begon op 24 augustus 2026 en vergelijkt wekelijkse injecties met eenmaal daags insuline glargine bij 1.778 volwassenen met een verhoogd cardiovasculair risico, met het HbA1c na 52 weken als belangrijkste uitkomst.
• Uitkomststudies: HF-POLARIS (ongeveer 5.600 mensen met hartfalen met behouden of licht verminderde ejectiefractie en obesitas, gestart in mei 2026, resultaten verwacht in de tweede helft van 2029) en AMBIENCE (8.500 mensen met atherosclerotische hart- en vaatziekte en overgewicht of obesitas, geregistreerd in oktober 2026; de werving is nog niet begonnen).

Wat het onderzoek laat zien

Alle humane data komen uit studies die Novo Nordisk heeft opgezet en betaald. De resultaten van drie fase 1- en 2-studies zijn in vier artikelen in The Lancet verschenen; geen enkele fase 3-studie heeft resultaten. De twee obesitasstudies liepen in één kliniek in Texas, hadden per dosisgroep placebogroepen van slechts vier of vijf mensen en maten gewicht als secundaire of verkennende uitkomst, dus hun cijfers zijn vroege signalen en geen vaststaande effecten.

• Tablet, fase 1 (Gasiorek e.a., Lancet 2025): 144 volwassenen met overgewicht of obesitas. In het onderdeel van 12 weken, met 60 deelnemers, daalde het gewicht 10,4% met 50 mg per dag en 13,1% met twee tabletten van 50 mg per dag, tegenover 1,2% met placebo. Het hoofddoel was veiligheid, niet gewichtsverlies.
• Injectie, fase 1b/2a (Dahl e.a., Lancet 2025): 125 volwassenen met overgewicht of obesitas, van wie 101 amycretin kregen. Het gewicht daalde 9,7% na 20 weken met 1,25 mg, 16,2% na 28 weken met 5 mg, 22,0% na 36 weken met 20 mg en 24,3% na 36 weken in de groep die werd opgebouwd tot 60 mg, terwijl de kleine placebogroepen tussen −1,1% en +2,3% veranderden. Bij het einde van de behandeling daalde het gewicht nog. Van de 101 deelnemers aan de onderdelen met herhaalde doses, placebogroepen meegerekend, stopten er 40 met de studie, 16 van hen vanwege bijwerkingen.
• Injectie bij diabetes type 2, fase 2 (Mora e.a., Lancet 2026): 262 volwassenen op metformine, met of zonder SGLT2-remmer, op 83 locaties in 11 landen, 36 weken lang. Vanaf gemiddeld 7,8% daalde het HbA1c met 0,9 procentpunt bij 0,4 mg tot 1,7 procentpunt bij 40 mg, 1,56 punt meer dan met placebo. Het gewicht daalde tot 14,6% met 40 mg, 12,5 procentpunt meer dan met placebo, terwijl die groep pas de laatste vier weken op de volle dosis zat.
• Tablet bij diabetes type 2, fase 2 (Mora e.a., Lancet 2026): 186 volwassenen in dezelfde studie. Het HbA1c daalde 0,9, 1,3 en 1,4 procentpunt met 6, 25 en 50 mg per dag, 0,5 tot 1,09 punt meer dan met placebo. Novo Nordisk meldde een gewichtsverlies tot 10,1%, tegenover 2,5% met placebo.
• Naast fase 3 lopen nog: kleinere studies in Duitsland naar eetlust en insulinegevoeligheid, de Maastrichtse studie naar het energieverbruik, en twee Amerikaanse studies, gestart in oktober 2026, naar overstappen op amycretin vanaf semaglutide of tirzepatide.

Bijwerkingen en waarschuwingen

De bijwerkingen zitten vooral in maag en darmen, nemen toe met de dosis en zijn het hevigst tijdens het opbouwen. In de obesitasstudie met injecties had 94% van de deelnemers op 5, 20 of 60 mg een maag-darmbijwerking, en 63% op 1,25 mg; misselijkheid trof 50% tot 82% en braken 25% tot 53%, afhankelijk van de groep. Ook verminderde eetlust en hoofdpijn kwamen vaak voor. De placebogroepen, van vier of vijf mensen per onderdeel, waren te klein voor een eerlijke vergelijking. Door bijwerkingen stopten 6 van de 17 deelnemers op 60 mg (35%) en 7 van de 34 op 20 mg (21%).

In de diabetesstudie met injecties trof misselijkheid 11% bij 0,4 mg tot 50% bij 20 mg, tegenover 14% met placebo, en braken en diarree liepen op tot 29% en 37% bij 40 mg, tegenover elk 6% met placebo. Een derde van de deelnemers op 20 of 40 mg (34%) stopte vanwege bijwerkingen met de behandeling, tegenover 6% met placebo. Afwijkende huidgewaarwordingen zoals tintelingen (dysesthesie), ook bekend van hooggedoseerd semaglutide, werden gemeld door 21% op 40 mg en door niemand op placebo. Ernstige bijwerkingen kwamen even vaak voor als met placebo (8%), en er was één geval van ernstige hypoglykemie. Met tabletten had 26% tot 47% een maag-darmbijwerking, tegenover 23% met placebo, en 4% een ernstige bijwerking, tegenover niemand met placebo. In geen van beide onderdelen overleed iemand.

Wat niet bekend is: in de gepubliceerde studies heeft niemand amycretin langer dan 36 weken gebruikt, er zijn geen gegevens over hart- of andere uitkomsten, en zonder goedgekeurde productinformatie bestaat er geen officiële lijst met waarschuwingen. De studies tot nu toe waren te klein en te kort om zeldzame effecten op te sporen, zoals de pancreatitis en galblaasziekte die bij goedgekeurde GLP-1-middelen worden genoemd; het fase 3-programma moet daar antwoord op geven.

Amycretin versus CagriSema en semaglutide

CagriSema, ook van Novo Nordisk, bereikt dezelfde twee receptorfamilies met twee moleculen, cagrilintide en semaglutide, die samen eenmaal per week worden geïnjecteerd. Het is al een stap verder: in de fase 3-studie REDEFINE 1, met 3.417 volwassenen, verloren de deelnemers op de combinatie in 68 weken 20,4% van hun lichaamsgewicht, tegenover 3,0% met placebo, en de FDA moet er nog over beslissen. Amycretin brengt beide werkingen samen in één peptide en wordt ook als dagelijkse tablet ontwikkeld.

De vroege cijfers van amycretin naast die van CagriSema of semaglutide zetten is misleidend. De 22,0% en 24,3% komen van 34 en 17 mensen in één kliniek na 36 weken, tegenover placebogroepen van vijf, terwijl de bekendste cijfers voor semaglutide (STEP 1) en CagriSema (REDEFINE 1) uit fase 3-studies komen met ongeveer 2.000 en 3.400 deelnemers die 68 weken zijn gevolgd. Directe antwoorden komen eraan: AMAZE 7 vergelijkt amycretin met twee doses semaglutide bij 650 volwassenen met overgewicht of obesitas, en AMAZE 8 met semaglutide bij 1.000 volwassenen die ook diabetes type 2 hebben, beide over 84 weken; Novo Nordisk verwacht de resultaten van AMAZE 8 in de eerste helft van 2029.

Veelgestelde vragen

Zijn amycretin en zenagamtide hetzelfde?

Ja. Zenagamtide is de internationale generieke naam die de Wereldgezondheidsorganisatie in juli 2025 voor amycretin voorstelde en in 2026 als aanbevolen naam bevestigde. Novo Nordisk gebruikt die sinds begin 2026. Oudere artikelen en nieuwsberichten spreken van amycretin, en studieregistraties gebruiken vaak de code NNC0487-0111. Alle drie verwijzen naar hetzelfde molecuul.

Is amycretin goedgekeurd, en wanneer komt het op de markt?

Het is nergens goedgekeurd. De fase 3-studies begonnen in februari 2026, en volgens ClinicalTrials.gov ronden de eerste daarvan medio 2028 hun hoofdfase af; de grote hartstudies lopen door tot in 2029 en 2030. Novo Nordisk heeft niet gezegd wanneer het in de EU of de VS goedkeuring gaat aanvragen.

Hoeveel gewicht verliezen mensen met amycretin?

In de kleine injectiestudie bij volwassenen met overgewicht of obesitas daalde het gewicht 9,7% tot 24,3%, afhankelijk van dosis en duur; het hoogste cijfer gold na 36 weken voor 17 mensen. Met tabletten was het 13,1% na 12 weken op de hoogste dosis. Mensen met diabetes type 2 verloren in 36 weken tot 14,6% met injecties en tot 10,1% met tabletten. Fase 3-resultaten zijn er nog niet.

Is amycretin in Nederland verkrijgbaar?

Alleen binnen klinische studies. Het is geen geregistreerd geneesmiddel, dus geen arts kan het voorschrijven en geen apotheek kan het leveren. Nederlandse centra doen mee aan AMAZE 12 en de hartfalenstudie HF-POLARIS, en de Universiteit Maastricht voert een kleinere studie uit. Wat online als amycretin of zenagamtide wordt verkocht, is niet het onderzoeksgeneesmiddel van Novo Nordisk en mag niet bij mensen worden gebruikt.

Is amycretin verboden in de sport?

Ja, te allen tijde. Het staat niet bij naam op de dopinglijst van WADA, maar klasse S0 verbiedt elke stof die niet onder een andere klasse valt en geen actuele goedkeuring heeft voor therapeutisch gebruik bij de mens, ook middelen in klinische ontwikkeling. Goedgekeurde GLP-1-agonisten zoals semaglutide zijn toegestaan, maar dat geldt niet voor amycretin zolang het nergens is goedgekeurd. De Dopingautoriteit past in Nederland dezelfde lijst toe.

Wat is het verschil tussen amycretin en CagriSema?

Beide komen van Novo Nordisk en werken op GLP-1- en amylinereceptoren. CagriSema bestaat uit twee moleculen, cagrilintide en semaglutide, die samen eenmaal per week worden geïnjecteerd; amycretin is één molecuul dat beide doet, als wekelijkse injectie of dagelijkse tablet. CagriSema heeft fase 3-resultaten en is in december 2025 bij de FDA ingediend; de fase 3-studies van amycretin begonnen in 2026. Geen enkele studie vergelijkt de twee rechtstreeks.

Bewaren en hanteren

Bewaar volgens de productlabel-instructies en batchnotities. Gelyofiliseerde onderzoekspeptiden worden doorgaans droog, beschermd tegen licht en met schone laboratoriumtechniek gehanteerd.

Bronnen

Gecontroleerd aan de hand van deze bronnen op 28 oktober 2026.

Gerelateerde peptiden