Thymulin (serum thymic factor)

Wat thymuline is, en wat het niet is

Thymuline is een klein hormoon dat uitsluitend wordt gemaakt door de epitheelcellen van de thymus, het orgaan waarin T-cellen rijpen. In 1973 beschreven Jean-François Bach en Mireille Dardenne in Parijs een factor in muizenserum die binnen enkele uren na het verwijderen van de thymus verdween en na transplantatie van een thymus terugkwam. Hun groep zuiverde deze serumfactor van de thymus, in het Frans facteur thymique sérique (FTS), uit 1.000 liter varkensserum en had in 1977 de sequentie gepubliceerd: negen aminozuren, pGlu-Ala-Lys-Ser-Gln-Gly-Gly-Ser-Asn. De brutoformule is C33H54N12O15, de molaire massa ongeveer 859 g/mol.

In 1982 meldde de Parijse groep dat het peptide alleen biologisch actief is als er zink aan gebonden is, het best één zinkion per peptide; zonder zink is het onwerkzaam. De onderzoekers stelden voor de zinkgebonden vorm thymuline te noemen, ook geschreven als FTS-Zn of zinkthymuline. Het synthetische peptide dat in de jaren tachtig bij patiënten werd getest, had de internationale stofnaam nonathymuline; de stof die in de VS is voorgedragen voor magistrale bereiding door apotheken, heet thymulineacetaat.

Ondanks de gelijkende namen is thymuline geen thymalin en ook geen thymosine alfa-1, twee thymusproducten met een eigen artikel op deze wiki. Thymalin is een polypeptide-extract uit kalfsthymus, ontwikkeld in de Sovjet-Unie en in Rusland en Belarus geregistreerd als geneesmiddel; het is een mengsel en geen enkelvoudig peptide. Thymosine alfa-1 (thymalfasine, verkocht als Zadaxin) is een ander enkelvoudig peptide, van 28 aminozuren, dat in Italië, China en andere landen is goedgekeurd. Met geen van beide deelt thymuline een sequentie of een goedkeuring.

Hoe het zou werken

In laboratoriumstudies duwt thymuline onrijpe cellen in de richting van T-cellen: voorlopercellen uit het beenmerg en de milt van muizen krijgen er kenmerken van T-cellen door, hetzelfde gebeurde met bloedcellen van vier van vijf kinderen met een afweerstoornis, en sommige menselijke T-cellijnen dragen bindingsplaatsen met een hoge affiniteit ervoor. Bij muizen grijpt het in op verschillende stadia van de T-celontwikkeling, binnen en buiten de thymus. Na een injectie wordt het snel opgeruimd; de auteurs van de artritisstudies uit 1987 noemen een halfwaardetijd van 30 tot 60 minuten.

Thymuline maakt ook deel uit van een wisselwerking tussen de thymus en het hormoonstelsel. Hormonen zoals prolactine, groeihormoon en schildklierhormoon bepalen mee hoeveel thymuline de thymus aanmaakt, en de bloedspiegel stijgt 's nachts, een effect dat rattenstudies toeschrijven aan melatonine. Omgekeerd wijzen studies bij knaagdieren erop dat thymuline op de hypofyse inwerkt: wanneer het vanaf de geboorte bij normale muizen met antistoffen werd geneutraliseerd, veranderden de hormoonproducerende cellen van de hypofyse en waren bij de puberteit de voortplantingshormonen LH en FSH verlaagd; en bij thymusloze 'naakte' muizen, die het missen, voorkwam een thymulinegen, toegediend bij de geboorte, grotendeels de schade aan de eierstokken die deze muizen op een leeftijd van tien weken vertonen.

Het actieve thymuline in het bloed neemt af met de leeftijd en bij een tekort aan zink. Bij mensen bleef de spiegel stabiel tot ongeveer het twintigste levensjaar en lag hij daarna lager; Italiaanse onderzoekers lieten later zien dat bij vijftigplussers veel van het peptide in het bloed inactief is: als ze in de reageerbuis zink aan het plasma toevoegden, kwam de activiteit weer op het niveau van jonge mensen. Bij vrijwilligers die een zinkarm dieet kregen, daalde de thymulineactiviteit en herstelde die zich met zink, en daarom is thymuline gebruikt als gevoelige maat voor een licht zinktekort.

Bij dieren werkt thymuline ook ontstekingsremmend. Bij ratten met een ontsteking door bacterieel endotoxine verminderden relatief hoge doses thymuline of van een synthetische variant, PAT genoemd, de pijn en de ontstekingscytokinen, terwijl zeer lage doses de dieren juist gevoeliger voor pijn maakten. Van geen van deze effecten is aangetoond dat ze bij mensen klinisch iets opleveren.

Is thymuline goedgekeurd?

Nee. Er is geen geneesmiddel met thymuline dat door het EMA of de FDA is toegelaten, het EMA heeft het nooit een weesgeneesmiddelstatus gegeven, en de Geneesmiddeleninformatiebank van het CBG, het Nederlandse register van geneesmiddelen, bevat geen product met thymuline. We vonden geen land waar het een goedgekeurd geneesmiddel is: als nonathymuline werd het in de jaren tachtig in kleine studies getest, en van verdere ontwikkeling daarna vonden we geen spoor.

In de VS staat thymulineacetaat op de FDA-lijst van grondstoffen die zijn voorgedragen voor magistrale bereiding door apotheken, in categorie 3: stoffen die zonder voldoende onderbouwing zijn voorgedragen (editie mei 2026). Het staat niet in categorie 1, de stoffen die de FDA beoordeelt voor gebruik bij magistrale bereiding.

In de sport staat thymuline niet bij naam op de WADA-dopinglijst van 2026 of 2027. Klasse S0 verbiedt altijd elke stof die niet elders op de lijst valt en die door geen enkele overheidsinstantie voor gezondheid is goedgekeurd voor gebruik bij mensen. Omdat thymuline voor zover wij weten nergens is goedgekeurd, zou het onder S0 vallen; dat is onze lezing van de regels, geen besluit van WADA. De Dopingautoriteit hanteert in Nederland dezelfde lijst.

Thymuline dat online als onderzoekspeptide wordt verkocht, en de sprays en serums met 'zinkthymuline' die tegen haaruitval worden aangeprezen, zijn geen toegelaten geneesmiddelen. Geen enkele geneesmiddelenautoriteit heeft thymuline goedgekeurd tegen haaruitval of voor welke andere toepassing ook.

Wat het onderzoek laat zien

PubMed telt ongeveer 550 publicaties met thymuline of een van de oudere namen ervan in de titel of samenvatting; bijna driekwart verscheen vóór 2000, en ongeveer de helft beschrijft alleen dieronderzoek. Veel studies bij mensen meten alleen thymuline in het bloed, als maat voor de werking van de thymus of voor de zinkstatus. Thymuline zelf is in een handvol kleine gepubliceerde studies aan mensen gegeven, en ClinicalTrials.gov vermeldt geen enkele studie waarin het wordt toegediend. De belangrijkste resultaten:

• Afweerstoornis bij kinderen (Lancet 1982): drie kinderen met een tekort aan IgA en IgE en defecte T-cellen, van wie twee familie van elkaar waren en ataxia telangiectasia hadden, kregen synthetisch FTS via een infuus. De auteurs meldden minder en mildere infecties, betere uitslagen van testen van de cellulaire afweer en, binnen vier weken, het verschijnen van IgA bij de twee kinderen die het niet hadden. Er was geen controlegroep.
• Reumatoïde artritis (Ann Rheum Dis 1987): twee dubbelblinde, placebogecontroleerde studies van zes maanden in het Hôpital Cochin in Parijs, met het middel geleverd door het Franse bedrijf Choay. In de eerste kregen 49 patiënten 1 of 5 mg nonathymuline of een placebo met zink; in de totaalbeoordeling werd minstens een matige verbetering gezien bij 62,5% met 5 mg, tegenover 17,6% met placebo (de samenvatting van het artikel noemt 56% tegenover 17%), en de knijpkracht, een functiescore en een score voor gevoelige gewrichten gingen sterker vooruit, terwijl het steroïdgebruik daalde. De groepen waren bij de start wel ongelijk: 10 van de 16 patiënten met 5 mg hadden een normale functie van de suppressor-T-cellen, tegenover 3 van de 16 met 1 mg en 4 in de placebogroep, en een normale functie ging samen met een betere respons. In de tweede studie kregen 30 patiënten dagelijks 10 mg of placebo; 53,3% verbeterde met nonathymuline minstens matig, niet significant meer dan met placebo.
• Multiple sclerose (Acta Neurol Scand 1989): 40 patiënten met actieve multiple sclerose en een matige beperking kregen dubbelblind zes maanden lang nonathymuline of placebo onder de huid en werden daarna nog zes maanden gevolgd. De scores voor beperkingen verschilden niet, en de auteurs concludeerden dat het niet werkzaam was.
• Zinkstudies: bij twee vrijwilligers op een zinkarm dieet en bij 12 volwassenen met een licht zinktekort was de thymulineactiviteit in het bloed laag en werd die met zink weer normaal (J Clin Invest 1988); een placebogecontroleerde zinkstudie bij 27 mensen met de ziekte van Crohn vond hetzelfde bij de hoogste van twee zinkdoses. In deze studies kregen deelnemers zink, geen thymuline, en diende thymuline alleen als meetwaarde.
• Dierstudies: bij oude muizen met een lupusachtige ziekte verlaagde behandeling met thymuline de antistoffen tegen DNA en de afzettingen in de nieren sterk; bij ratten met collageengeïnduceerde artritis verminderde het de zwelling van de poten; en bij muizen met een chronische, chemisch opgewekte darmontsteking beperkte het gewichtsverlies en sterfte, al veranderde het niets aan een acute darmontsteking. Bij muizen met al bestaande allergische astma normaliseerde één dosis van een thymulinegen, met nanodeeltjes in de luchtwegen gebracht, binnen 20 dagen de ontsteking, de fibrose en de longmechanica (Sci Adv 2020). Geen van deze toepassingen is bij mensen getest.

Thymuline en haargroei

Thymuline wordt online tegenwoordig aangeprezen in sprays en serums tegen haaruitval, vaak als 'zinkthymuline'. Het bewijs achter die claims bestaat uit één reeks laboratoriumproeven en één kleine studie bij mensen, en er is geen gerandomiseerde studie met thymuline bij haaruitval gepubliceerd of geregistreerd:

• Haarzakjes van de hoofdhuid in kweek: haaronderzoekers die samenwerkten met het Duitse diagnostiekbedrijf Immundiagnostik, hielden haarzakjes van de hoofdhuid van drie vrouwen die een facelift ondergingen negen dagen lang in leven in een kweek. Door thymuline groeiden de haarschachten niet harder; in een van de proeven was de groei bij 100 picogram per milliliter zelfs lager dan bij onbehandelde haarzakjes. Behandelde haarzakjes bleven wel langer in de groeifase (anagene fase) en bevatten meer melanine. Het bedrijf beschreef het werk in een octrooiaanvraag die voor het eerst in 2007 werd ingediend, en de groep publiceerde later een korte onderzoeksbrief over thymuspeptiden en haargroei (J Invest Dermatol 2012).
• Pilotstudie op de hoofdhuid (Hair Ther Transplant 2017): een Australische kaakchirurg gaf 18 volwassenen met erfelijke haaruitval (17 mannen, 35 tot 90 jaar) 4 tot 10 maanden lang een spray met 0,0005% zinkthymuline, zonder controlegroep. Geblindeerde beoordelaars die foto's scoorden, vonden geen significante verandering in de hele groep (P = 0,07), maar wel bij de 11 die de spray minstens zes maanden gebruikten (P = 0,045); bij de 10 mensen van wie de foto's konden worden uitvergroot, nam het aandeel intermediaire haren (tussen donshaar en volgroeid haar in) toe. De auteur meldde een financieel belang en had octrooi aangevraagd op zinkthymuline, en het artikel is niet opgenomen in PubMed.

Bijwerkingen en waarschuwingen

Bijna alle veiligheidsgegevens komen uit de artritisstudies van 1987, waarin 47 patiënten werden ingedeeld bij injecties met thymuline gedurende maximaal zes maanden. Pijn op de injectieplaats was de meest gehoorde klacht: negen patiënten in de eerste studie hadden er last van, en in de tweede, met dagelijkse injecties, alle patiënten, ook die met placebo; de auteurs schreven dat toe aan het zinkzout dat in beide preparaten zat.

Eén patiënt met 10 mg kreeg enkele minuten na de eerste injectie een lage bloeddruk en zwelling van het strottenhoofd, die binnen 30 minuten na een intraveneus corticosteroïd verdwenen. In de groep met 5 mg kreeg één patiënt een zeer laag aantal bloedplaatjes en een ander een vaatontsteking; de auteurs hielden beide eerder voor complicaties van de artritis, omdat ze lang na het stoppen van de behandeling terugkwamen.

In de studie bij multiple sclerose werden geen noemenswaardige bijwerkingen vastgelegd. In de pilotstudie op de hoofdhuid had één persoon een uur lang roodheid op het voorhoofd, die de auteur toeschreef aan de citroenzuurbuffer, en niemand meldde irritatie van de hoofdhuid. Langdurig gebruik, gebruik tijdens de zwangerschap en de producten die online worden verkocht, zijn nooit onderzocht; bij onderzoekspeptiden zijn identiteit, zuiverheid en zinkgehalte niet meer dan wat de eigen analyse van de leverancier vermeldt.

Veelgestelde vragen

Is thymuline hetzelfde als thymalin of thymosine alfa-1?

Nee. Thymuline is één peptide van negen aminozuren dat de thymus zelf aanmaakt en dat alleen werkt met zink eraan gebonden. Thymalin is een volledig extract van kalfsthymus met veel verschillende peptiden, dat in Rusland en Belarus als geneesmiddel is geregistreerd. Thymosine alfa-1 is weer een ander enkelvoudig peptide, van 28 aminozuren, dat als Zadaxin in Italië, China en andere landen is goedgekeurd. Ze verschillen in structuur, in bewijs en in juridische status.

Helpt thymuline tegen haaruitval?

Dat is niet aangetoond. In haarzakjes van de hoofdhuid die in het laboratorium in leven werden gehouden, bleven de haarzakjes met thymuline langer in de groeifase en bevatten ze meer melanine, maar het haar groeide er niet harder door. De enige studie bij mensen is een ongecontroleerde pilot bij 18 mensen met erfelijke haaruitval, uitgevoerd door een auteur met een financieel belang; de belangrijkste fotoscore verbeterde alleen bij wie de spray zes maanden of langer gebruikte. Er is geen gerandomiseerde studie gepubliceerd of geregistreerd.

Is thymuline legaal in Nederland?

Thymuline is in Nederland en elders in de EU geen geregistreerd geneesmiddel, dus het mag niet als geneesmiddel voor gebruik bij mensen worden verkocht, aangeprezen of verstrekt. In een cosmetisch product valt het onder de Europese Cosmeticaverordening, die een veiligheidsbeoordeling van het eindproduct eist. Kopen en verkopen als onderzoeksmateriaal is een andere status, die onze gids over research-use-only producten in Nederland uitlegt.

Is thymuline verboden in de sport?

Het staat niet bij naam op de WADA-dopinglijst van 2026 of 2027. Klasse S0 verbiedt altijd stoffen die door geen enkele overheidsinstantie voor gezondheid zijn goedgekeurd voor gebruik bij mensen, en we vonden geen land waar thymuline is goedgekeurd, dus S0 lijkt van toepassing. Dat is een lezing van de regels, geen uitspraak. De Dopingautoriteit hanteert in Nederland dezelfde lijst.

Waarom heeft thymuline zink nodig?

Het peptide bindt één zinkion, en alleen die zinkgebonden vorm is biologisch actief; zonder zink doet het in laboratoriumtesten niets. Daardoor daalt het actieve thymuline in het bloed bij een zinktekort en stijgt het weer als het zinktekort is aangevuld, en zo werd het een gevoelige maat voor een licht zinktekort. In die studies kregen deelnemers zink, geen thymuline.

Versterkt thymuline de afweer of remt het veroudering af?

Dat is bij mensen niet aangetoond. De spiegel van actief thymuline in het bloed daalt met de leeftijd, deels omdat er minder zink aan gebonden is, maar geen enkele studie heeft getest of het toedienen van thymuline de afweer verbetert of veroudering afremt bij gezonde of oudere mensen. De studies bij mensen gingen over reumatoïde artritis, multiple sclerose en drie kinderen met een afweerstoornis.

Bewaren en hanteren

Bewaar volgens de productlabel-instructies en batchnotities. Gelyofiliseerde onderzoekspeptiden worden doorgaans droog, beschermd tegen licht en met schone laboratoriumtechniek gehanteerd.

Bronnen

Gecontroleerd aan de hand van deze bronnen op 28 oktober 2026.

Gerelateerde peptiden