PE-22-28

Herkomst en structuur

PE-22-28 is afgeleid van sortiline, een receptoreiwit dat ook bekendstaat als neurotensinereceptor 3. Tijdens de rijping van sortiline in de cel knipt het enzym furine een stuk van 44 aminozuren van de voorkant af. Dat stuk is het propeptide, afgekort PE, en het komt in het bloed terecht. In 2010 beschreven Franse onderzoekers onder leiding van Jean Mazella, Marc Borsotto en Catherine Heurteaux spadin: een deel van 17 aminozuren uit het propeptide (posities 12 tot en met 28) dat het TREK-1-kaliumkanaal blokkeert en zich bij muizen gedroeg als een snelwerkend antidepressivum.

Bij muizen was het effect van spadin binnen ongeveer zeven uur na een injectie verdwenen. Daarom zocht de groep, gevestigd aan het Institut de Pharmacologie Moléculaire et Cellulaire van het CNRS in Valbonne bij Nice, in 2017 naar een kortere versie die langer zou werken. Uitgaande van de brokstukken waarin spadin in muizenserum uiteenvalt, testten de onderzoekers steeds kortere stukken en vonden ze dat de laatste zeven aminozuren, posities 22 tot en met 28 van het propeptide, het kortste stuk vormden dat TREK-1 nog goed blokkeerde. Dat heptapeptide, Gly-Val-Ser-Trp-Gly-Leu-Arg (GVSWGLR), is PE 22-28; in latere artikelen noemt de groep het mini-spadin. De naam betekent dus gewoon: propeptide, residuen 22 tot en met 28.

Als vrij peptide heeft PE 22-28 de brutoformule C35H55N11O9 en een molaire massa van 773,9 g/mol (PubChem CID 165437303, CAS 1801959-12-5). In hetzelfde artikel uit 2017 maakten de onderzoekers 16 varianten door de uiteinden te wijzigen of aminozuren te vervangen, en hielden ze er twee over voor verder onderzoek: G/A-PE 22-28, waarin het eerste glycine door alanine is vervangen (AVSWGLR), en een versie daarvan met een biotinelabel.

Hoe het zou werken

TREK-1 is een kaliumkanaal met twee poriedomeinen dat in veel weefsels voorkomt, ook in de hersenen. Als het openstaat, lekt kalium de cel uit; dat stabiliseert de membraanpotentiaal en maakt een zenuwcel minder prikkelbaar. Muizen bij wie het gen voor TREK-1 was uitgeschakeld, gedroegen zich in depressietests alsof ze een antidepressivum kregen, met een sterkere serotoninesignalering en meer nieuwe neuronen in de hippocampus. Daardoor werden TREK-1-blokkers kandidaat-antidepressiva. Ook fluoxetine blokkeert TREK-1, maar pas bij micromolaire concentraties.

In metingen aan menselijk TREK-1 in gekweekte HEK-cellen verlaagde PE 22-28 bij 100 nM de stroom door het kanaal met ongeveer 55%. De IC50, de concentratie die de stroom halveert, lag rond 0,1 nM (het artikel noemt op de ene plek 0,10 nM en op de andere 0,12 nM), tegenover ongeveer 40 nM voor spadin. Bij 100 nM had het geen effect op vier verwante kaliumkanalen (TREK-2, TRAAK, TRESK en TASK-1), en bij 10 µM blokkeerden PE 22-28 en zijn twee varianten hERG niet, het hartkanaal dat in verband staat met gevaarlijke ritmestoornissen door geneesmiddelen. Net als spadin blokkeerde PE 22-28 TREK-1 veel beter wanneer het kanaal eerst was geopend door arachidonzuur, een vetzuur dat het activeert.

Een onafhankelijk laboratorium aan de Universiteit van Portsmouth vond dat spadin geen eenvoudige porieblokker is: het liet TREK-1-kanalen in rust en kanalen die met andere activatoren waren geopend ongemoeid, en verhinderde alleen de activatie door arachidonzuur, vermoedelijk door elders op het kanaal te binden. PE 22-28 is niet op die manier onderzocht. In een muisstudie naar beroerte uit 2019 was het effect van mini-spadin tweeledig: bij lage concentraties verhoogde het de activiteit van TREK-1, bij hogere blokkeerde het die.

De Franse groep koppelt het antidepressiefachtige effect aan een snelle stijging van BDNF, een groeifactor voor zenuwcellen, en aan de vorming van nieuwe neuronen en synapsen. De stijging van BDNF is alleen voor spadin gemeten; voor PE 22-28 toonde de groep meer nieuwe cellen in de hippocampus van muizen en een toename van een synapseiwit in gekweekte neuronen. Er is geen farmacokinetisch onderzoek naar PE 22-28 gepubliceerd, dus de halfwaardetijd in het bloed en de hoeveelheid die de hersenen bereikt zijn onbekend, bij dieren én bij mensen.

Is PE-22-28 goedgekeurd?

Nee. Er is geen geneesmiddel met PE-22-28 of spadin toegelaten in de EU, Nederland of de VS. In Nederland is het geen geregistreerd geneesmiddel en mag het niet voor menselijk gebruik worden verkocht of aangeprezen; het is alleen als onderzoeksmateriaal in omloop.

Klinische ontwikkeling is er ook niet. ClinicalTrials.gov vermeldt geen studie met PE-22-28, mini-spadin of spadin (gecontroleerd in oktober 2026). In een overzichtsartikel uit 2018 schreef de groep die het ontdekte dat klinische studies met spadin of zijn analogen 'momenteel lopen', maar sindsdien is er geen enkele zo'n studie op ClinicalTrials.gov verschenen.

In de Verenigde Staten is het niet door de FDA goedgekeurd, en het staat niet op de lijst van grondstoffen die bij de FDA zijn voorgedragen voor magistrale bereiding door apotheken (bijgewerkt op 14 mei 2026).

In de sport staat PE-22-28 niet bij naam op de WADA-dopinglijst, maar als farmacologische stof die nergens voor menselijk gebruik is goedgekeurd valt het onder categorie S0 en is het altijd verboden, binnen en buiten wedstrijdverband. De Dopingautoriteit hanteert in Nederland dezelfde lijst.

Wat het onderzoek laat zien

Het onderzoek naar PE-22-28 is beperkt. Drie artikelen testen het op een effect, allemaal van het instituut in Valbonne en zijn samenwerkingspartners (2017, 2019 en 2021), en in één artikel uit 2026 gebruikte een onafhankelijk laboratorium het als hulpmiddel om TREK-1 in longcellen te blokkeren. Alles is gedaan in muizen of cellen, en geen van de gedragsresultaten is door een andere groep herhaald. De belangrijkste bevindingen:

• Spadin, de voorloper (Mazella e.a., PLoS Biol 2010): in vijf gedragstests die een antidepressieve werking voorspellen, toonden muizen die spadin kregen weerstand tegen depressieachtig gedrag, net als muizen zonder TREK-1, en vier dagen intraveneuze behandeling verhoogde de activering van CREB en de vorming van nieuwe neuronen in de hippocampus, kenmerken die klassieke antidepressiva pas na weken laten zien.
• PE 22-28 in depressietests (Djillani e.a., Front Pharmacol 2017): in groepen van 10 mannelijke muizen verkortte één injectie in de buikholte de tijd dat de dieren in de geforceerde zwemtest stil bleven drijven, 30 minuten later gemeten, van ongeveer 162 naar 92 seconden. Vier dagen behandeling werkte ook in de test voor aangeleerde hulpeloosheid en, bij muizen die met zeven weken corticosteron depressieachtig waren gemaakt, in de geforceerde zwemtest en de novelty-suppressed-feedingtest, bij een dosis die ongeveer 30 keer lager was dan die van spadin. Het werkte ook bij toediening via een maagsonde.
• Zelfde studie, plasticiteit van de hersenen: vier dagen behandeling verdubbelde bijna het aantal nieuw gevormde cellen in de hippocampus (1.736 tegenover 899 met BrdU gelabelde cellen, vijf muizen per groep), en in gekweekte corticale neuronen van muizen bleef het synapseiwit PSD-95 36 uur lang stijgen, tot ongeveer het dubbele van de waarde na 5 uur.
• Zelfde studie, werkingsduur: na één injectie was het effect van de twee aangepaste varianten (G/A-PE 22-28 en de versie met biotinelabel) na 14 tot 23 uur gehalveerd, afhankelijk van variant en dosis, tegenover ongeveer 6 uur voor spadin in eerder onderzoek. Ongewijzigd PE 22-28 zat niet in deze tijdreeks, al meldt de samenvatting van het artikel de langere werkingsduur voor PE 22-28 en zijn analogen samen.
• Beroerte (Pietri e.a., Neuropharmacology 2019): bij muizen na een experimenteel opgewekte beroerte (focale ischemie) voorkwamen dagelijkse injecties met mini-spadin in de eerste week, daarna vier dagen per week tot het einde van de studie, gewichtsverlies en het vertraagde verlies van dopamineneuronen, verbeterden ze het motorisch en cognitief herstel, voorkwamen ze depressieachtig gedrag in de geforceerde zwemtest en de novelty-suppressed-feedingtest, en nam de vorming van nieuwe neuronen en synapsen toe.
• Insulineproducerende cellen (Daziano e.a., Pharmacol Res 2021): in laboratoriumproeven met bètacellen uit de alvleesklier beschermden het natuurlijke propeptide, spadin en mini-spadin de cellen tegen celdood door het ontstekingssignaal interleukine-1-bèta, en mini-spadin zette bètacellen bovendien aan tot deling.
• Longcellen (Majumder e.a., Am J Physiol Lung Cell Mol Physiol 2026): een laboratorium in Los Angeles gebruikte PE 22-28 om TREK-1 te blokkeren in primaire menselijke cellen van het longblaasjesepitheel die werden blootgesteld aan veel zuurstof en mechanische rek. Blokkade van TREK-1 verhoogde de oxidatieve stress, de activering van caspasen en de ontstekingssignalen, net als het uitschakelen van het gen, terwijl twee TREK-1-activatoren tekenen van longschade bij muizen verminderden. Hier was blokkade van TREK-1 dus eerder schadelijk dan beschermend.
• Humane data: geen, niet voor PE 22-28 en niet voor spadin. De enige humane studies op dit terrein maten het lichaamseigen sortiline-propeptide in het bloed: de spiegel was lager bij mensen met een depressie dan bij gezonde controles, werd weer normaal bij wie op antidepressiva reageerde, en steeg na succesvolle elektroconvulsietherapie. Dat maakt het propeptide een mogelijke marker voor depressie, geen bewijs dat PE 22-28 depressie behandelt.

PE-22-28 versus spadin

Spadin is de voorloper van 17 aminozuren (posities 12 tot en met 28 van het propeptide); PE 22-28 bestaat uit de laatste zeven daarvan. In dezelfde celtest blokkeerde PE 22-28 TREK-1 bij een concentratie die enkele honderden keren lager lag (IC50 rond 0,1 nM tegenover ongeveer 40 nM), en bij muizen werkte het bij een ongeveer 30 keer lagere dosis. Het antidepressiefachtige effect van spadin is binnen ongeveer 6 tot 7 uur na een injectie uitgewerkt; een langer effect is aangetoond voor de aangepaste varianten van PE 22-28, niet voor PE 22-28 zelf.

Voor spadin is het bewijs breder. Naast de oorspronkelijke studie is er een muisstudie die naar bijwerkingen zocht en geen verandering vond in pijngevoeligheid, epileptische aanvallen, schade na een beroerte, hartfunctie, bloeddruk of bloedglucose, en een onafhankelijk laboratorium heeft onderzocht hoe het op het kanaal inwerkt. Geen van die controles is voor PE 22-28 gedaan, en buiten de oorspronkelijke groep heeft geen enkel laboratorium het antidepressiefachtige effect getest. Geen van beide peptiden is ooit aan mensen gegeven.

Veiligheid: wat wel en niet bekend is

Over de effecten van PE-22-28 bij mensen is niets bekend. Er zijn geen humane studies en geen casusbeschrijvingen in de medische literatuur, en er is zelfs bij dieren geen toxiciteits- of farmacokinetisch onderzoek gepubliceerd. De enige veiligheidsgegevens zijn de celtests uit 2017, waarin het vier verwante kaliumkanalen en het hERG-hartkanaal ongemoeid liet. De muisproeven waren kort en niet opgezet om schade op te sporen.

De biologie geeft reden tot voorzichtigheid. Muizen zonder TREK-1 zijn gevoeliger voor pijn, epileptische aanvallen en hersenischemie; spadin veroorzaakte die effecten bij muizen niet, maar PE 22-28 is er niet op getest. TREK-1 speelt ook een rol in het hartritme en in longen en bloedvaten, en in menselijke longcellen onder stress verergerde blokkade met PE 22-28 de ontsteking. Hoe een krachtige TREK-1-blokker zich over weken in deze weefsels gedraagt, is onbekend.

Producten die als PE-22-28 worden verkocht zijn onderzoekschemicaliën, geen geneesmiddelen; identiteit en zuiverheid berusten op het analysecertificaat van de batch.

Veelgestelde vragen

Is PE-22-28 legaal in Nederland?

PE-22-28 is geen geregistreerd geneesmiddel, in Nederland niet en elders in de EU ook niet. Het mag dus niet voor menselijk gebruik worden verkocht of aangeprezen, en er bestaat geen toegelaten product dat een arts zou kunnen voorschrijven. Het is alleen als onderzoeksmateriaal in omloop.

Is PE-22-28 bij mensen getest?

Nee. Geen enkele gepubliceerde of geregistreerde studie heeft PE-22-28, of de voorloper spadin, aan mensen gegeven, en ClinicalTrials.gov vermeldt voor geen van beide een studie. Het bewijs bestaat uit gedragstests bij muizen en celproeven. De neussprays en onderhuidse injecties die online worden besproken, zijn helemaal niet onderzocht: in de muisproeven werd in de buikholte geïnjecteerd of via een maagsonde toegediend.

Wat is het verschil tussen PE-22-28 en spadin?

Spadin is een fragment van 17 aminozuren uit het sortiline-propeptide; PE-22-28 bestaat uit de laatste zeven daarvan. In celtests blokkeerde PE-22-28 TREK-1 bij een concentratie die enkele honderden keren lager lag, en bij muizen werkte het bij een ongeveer 30 keer lagere dosis. Achter spadin zit meer onderzoek, waaronder een muisstudie naar bijwerkingen en onafhankelijk onderzoek naar het werkingsmechanisme. Geen van beide is bij mensen getest.

Werkt PE-22-28 sneller dan gewone antidepressiva?

Bij muizen gaf vier dagen behandeling effecten waarvoor klassieke antidepressiva zoals fluoxetine volgens de onderzoekers drie tot vier weken nodig hebben. Of dat ook voor mensen geldt, is onbekend. De geforceerde zwemtest en vergelijkbare tests zijn screeningsinstrumenten voor antidepressiefachtige activiteit bij knaagdieren; ze tonen niet aan dat een stof depressie behandelt, en PE-22-28 is nooit getest bij iemand met een depressie.

Verbetert PE-22-28 focus of geheugen?

Daar is geen bewijs voor. Geen enkele studie heeft PE-22-28 getest op focus of geheugen bij gezonde dieren, en geen enkele bij mensen. De enige cognitieve bevinding komt van muizen die herstelden van een experimentele beroerte en na mini-spadin beter scoorden op motorische en cognitieve tests. Beweringen dat het als nootropicum werkt, gaan ver voorbij de gegevens.

Is PE-22-28 verboden in de sport?

Ja. Het staat niet bij naam op de WADA-lijst, maar als farmacologische stof die nergens voor menselijk gebruik is goedgekeurd valt het onder categorie S0, verboden binnen en buiten wedstrijdverband. De Dopingautoriteit hanteert in Nederland dezelfde lijst.

Bewaren en hanteren

Bewaar volgens de productlabel-instructies en batchnotities. Gelyofiliseerde onderzoekspeptiden worden doorgaans droog, beschermd tegen licht en met schone laboratoriumtechniek gehanteerd.

Bronnen

Gecontroleerd aan de hand van deze bronnen op 28 oktober 2026.