Humanin

Herkomst en structuur

Humanin werd in 2001 ontdekt door Yuichi Hashimoto, Ikuo Nishimoto en collega's van de medische faculteit van de Keio-universiteit in Tokio. Zij brachten een genenbibliotheek uit de occipitale hersenschors van een patiënt met de ziekte van Alzheimer in cellen van zenuwoorsprong, die afstierven wanneer ze een gemuteerd alzheimergen tot expressie brachten, en bewaarden de genen waarmee cellen in leven bleven. Het beschermende stuk bleek een leesraam van 75 basen dat codeert voor een peptide van 24 aminozuren, MAPRGFSCLLLLTSEIDLPVKRRA, dat ze humanin noemden.

In 2003 vonden andere laboratoria hetzelfde peptide onafhankelijk terug: als partner van IGFBP-3, een van de eiwitten die IGF-1 in het bloed vervoeren, en als peptide dat Bax bindt, een eiwit dat celdood in gang zet. De Bax-groep wees erop dat precies hetzelfde leesraam in het mitochondriale DNA voorkomt; het ligt in het gen voor het 16S-ribosomaal RNA. Daarmee hoort humanin bij de mitochondriaal afgeleide peptiden, een familie waartoe ook MOTS-c behoort. Dezelfde groep opperde dat de volgorde in de mitochondriën is ontstaan en later naar het kern-DNA is gekopieerd.

Hoe het vermoedelijk werkt

In de cel bindt humanin Bax, een eiwit dat geprogrammeerde celdood (apoptose) in gang zet, en houdt het tegen op weg naar de mitochondriën, waar Bax anders de signalen vrijmaakt die de cel doden. Daarnaast bindt het IGFBP-3.

Buiten de cel werkt humanin via receptoren op het celoppervlak: een receptor uit drie delen (CNTFR, WSX-1 en gp130) die verwant is aan de interleukine-6-receptor, en de formylpeptidereceptor FPRL1. Die zetten overlevingsroutes aan zoals STAT3, AKT en ERK. Bij ratten verbeterde humanin dat in de hersenen werd toegediend de insulinegevoeligheid van het lichaam, en het effect op de lever hing af van STAT3-signalering in de hypothalamus. Dat wijst erop dat een deel van de metabole werking via de hersenen loopt.

De meeste van deze mechanismen zijn in celkweken uitgezocht, en verschillende dierstudies gebruikten krachtigere synthetische analogen zoals HNG in plaats van humanin zelf. Of het lichaamseigen humanin, in de concentraties die in het bloed voorkomen, hetzelfde doet, is niet aangetoond.

Is humanin goedgekeurd?

Nee. Humanin is geen toegelaten geneesmiddel in de EU, Nederland of de VS, en geen enkele geregistreerde klinische studie heeft het aan mensen gegeven.

In Nederland bevat het geneesmiddelenregister van het CBG (de Geneesmiddeleninformatiebank), waarin ook de Europees toegelaten geneesmiddelen staan, geen enkel product met humanin. Het mag dus niet als geneesmiddel of voor gebruik bij mensen worden verkocht, aangeprezen of verstrekt. Humanin dat online wordt aangeboden is onderzoeksmateriaal, geen geneesmiddel.

• EU en Nederland: geen handelsvergunning; geen product in de Geneesmiddeleninformatiebank (gecontroleerd op 28 oktober 2026).
• VS: niet goedgekeurd door de FDA. Humanin staat in geen van de drie categorieën grondstoffen die zijn voorgedragen voor bereiding door apotheken onder sectie 503A (FDA-lijst bijgewerkt op 14 mei 2026).
• Sport: WADA noemt humanin niet bij naam, maar klasse S0 verbiedt op elk moment elke farmacologische stof zonder goedkeuring voor therapeutisch gebruik bij mensen. Volgens het Amerikaanse antidopingbureau USADA noemt de lijst voor 2027, die op 1 januari 2027 ingaat, peptiden in het algemeen in S0.

Wat het onderzoek laat zien

Vrijwel al het onderzoek is gedaan in cellen en dieren. Bij mensen is humanin alleen gemeten, in bloed, hersenvocht of weefsel: ClinicalTrials.gov noemt zeven studies waarin het voorkomt (gecontroleerd op 28 oktober 2026), en in geen daarvan krijgen deelnemers humanin of een analoog. De belangrijkste bevindingen:

• Alzheimermodellen (cellen en muizen): humanin beschermde cellen van zenuwoorsprong tegen schade door erfelijke alzheimergenen en amyloïd-bèta, en HNG dat in de hersenen werd ingespoten voorkwam bij muizen geheugenverlies door amyloïd.
• Stofwisseling (ratten): humanin dat in de hersenen werd toegediend verbeterde de insulinegevoeligheid, en één dosis van een krachtig analoog verlaagde de bloedglucose bij Zucker diabetic fatty-ratten.
• Veroudering (wormen en muizen): wormen die extra humanin aanmaakten leefden gemiddeld iets langer, 19,0 tegenover 17,7 dagen. Bij 100 vrouwelijke muizen die vanaf de leeftijd van 18 maanden 14 maanden lang HNG kregen, nam de levensduur niet toe, al waren de behandelde muizen lichter, hadden ze minder buikvet en lagere ontstekingswaarden. Oude muizen uit hetzelfde programma deden het beter op een balanstest (23 en 24 muizen per groep) en op geheugentests in kleinere subgroepen van 7 of 8 muizen.
• Bloedspiegels en leeftijd (mensen): een studie uit 2009 vond lagere spiegels bij ouderen, maar bij 693 mensen van 21 tot 113 jaar stegen de spiegels met de leeftijd en waren ze het hoogst bij honderdjarigen, en hogere spiegels van deze stressgerelateerde moleculen, waaronder humanin, gingen bij 70-jarigen samen met slechtere gezondheidswaarden. In een andere studie hadden 18 kinderen van honderdjarigen hogere spiegels dan 19 controlepersonen.
• Ziekte (mensen): in een heel kleine vergelijking hadden 4 mensen met de ziekte van Alzheimer minder humanin in hun hersenvocht dan 3 controlepersonen. Een veelvoorkomende genetische variant aan het eind van het humanin-leesraam, gekoppeld aan 14% lagere bloedspiegels, ging bij 10.158 deelnemers aan de Amerikaanse Health and Retirement Study samen met snellere cognitieve veroudering.
• Kanker (muizen): in een model van triple-negatieve borstkanker versnelde humanin bij de muizen de tumorgroei en de longuitzaaiingen en verzwakte het de chemotherapie.

Humanin, HNG en MOTS-c

HNG, ook geschreven als S14G-humanin, is humanin met één wijziging: glycine in plaats van serine op positie 14. In celtests beschermt het bij concentraties die ongeveer 1.000 keer lager liggen dan bij natief humanin. Verschillende van de dierstudies hierboven gebruikten HNG of andere analogen in plaats van humanin zelf, dus resultaten van het ene zijn niet zomaar over te zetten naar het andere. Geen van beide is bij mensen getest.

MOTS-c is een ander mitochondriaal afgeleid peptide, gecodeerd in het gen voor het 12S- in plaats van het 16S-ribosomaal RNA. Anders dan humanin staat het wel bij naam op de dopinglijst van WADA, als metabole modulator in klasse S4.4.1.

Veiligheid: wat wel en niet bekend is

Er zijn geen veiligheidsgegevens bij mensen. Humanin en HNG zijn nooit in een geregistreerde of gepubliceerde studie aan mensen gegeven, dus over bijwerkingen bij mensen, over herhaalde blootstelling en over wisselwerkingen met geneesmiddelen is niets bekend.

Het bezwaar dat het vaakst wordt genoemd, volgt uit de werking: een peptide dat cellen in leven houdt, zou ook kankercellen in leven kunnen houden. Dat is niet alleen theorie. In de muisstudie naar borstkanker uit 2020 groeiden tumoren met humanin sneller, zaaiden ze meer uit en werkte chemotherapie minder goed, en dezelfde groep vond meer humanin in biopten van triple-negatieve borstkanker dan in gezond borstweefsel. Andere onderzoekers bestudeerden humanin-analogen juist om gezond weefsel tijdens chemotherapie te beschermen, dus het dierbewijs over kanker is gemengd en onbeslist.

Veelgestelde vragen

Is humanin bij mensen getest?

Niet als behandeling. Alle studies bij mensen tot nu toe meten het lichaamseigen humanin, in bloed, hersenvocht of hartweefsel, en leggen een verband met leeftijd of ziekte. ClinicalTrials.gov noemt zeven van zulke studies (gecontroleerd op 28 oktober 2026); in geen daarvan krijgen deelnemers humanin of een analoog, en ook geen gepubliceerde studie heeft dat gedaan. De effecten en de veiligheid bij mensen zijn dus onbekend.

Is humanin legaal in Nederland?

Humanin is in Nederland geen geregistreerd geneesmiddel: de Geneesmiddeleninformatiebank, waarin ook de Europese toelatingen staan, bevat geen enkel product ermee. Het mag dus niet voor gebruik bij mensen worden verkocht, aangeprezen of verstrekt. Handel als onderzoeksmateriaal is een andere status, die onze gids over research-use-only producten in Nederland uitlegt. Voor sporters is het verboden, ongeacht hoe ze eraan komen.

Is humanin verboden in de sport?

Niet bij naam, maar het valt onder WADA-klasse S0, die op elk moment elke farmacologische stof verbiedt die door geen enkele gezondheidsautoriteit is goedgekeurd voor therapeutisch gebruik bij mensen. Het Amerikaanse antidopingbureau USADA waarschuwt dat een peptide dat niet op de lijst staat toch verboden kan zijn, en meldt dat de lijst voor 2027, die op 1 januari 2027 ingaat, peptiden in het algemeen in S0 noemt. Het verwante mitochondriale peptide MOTS-c staat wel bij naam op de lijst, als metabole modulator. Sporters in Nederland kunnen hun vraag voorleggen aan de Dopingautoriteit.

Wat is het verschil tussen humanin en HNG?

HNG (S14G-humanin) is een synthetische variant met glycine in plaats van serine op positie 14. In celtests werkt het bij concentraties die ongeveer 1.000 keer lager liggen dan bij natief humanin, en veel dierstudies gebruikten HNG in plaats van humanin. Het zijn verschillende stoffen: hoeveelheden, effecten en risico's van de ene gelden niet voor de andere, en geen van beide is bij mensen getest.

Verlengt humanin de levensduur?

Bij zoogdieren tot nu toe niet. Wormen die extra humanin aanmaakten leefden gemiddeld ongeveer 7% langer (19,0 tegenover 17,7 dagen), maar bij 100 oude vrouwelijke muizen die 14 maanden HNG kregen veranderde de levensduur niet, al verbeterden de stofwisselingswaarden. Bij mensen zijn bloedspiegels in sommige studies in verband gebracht met een lang leven en in andere met een slechtere gezondheid; niets daarvan laat zien dat het toedienen van humanin het leven zou verlengen.

Bewaren en hanteren

Bewaar volgens de productlabel-instructies en batchnotities. Gelyofiliseerde onderzoekspeptiden worden doorgaans droog, beschermd tegen licht en met schone laboratoriumtechniek gehanteerd.

Bronnen

Gecontroleerd aan de hand van deze bronnen op 28 oktober 2026.